Επιμέλεια : Administrator, admin@sportorama.gr

Τα Ψαρρά δεν είναι νησί του Αιγαίου, είναι βωμός του Ελληνισμού. Ένας βωμός στην ολόμαυρη ράχη του οποίου έχει το καταφύγιό της η Ελευθερία, μνημονεύοντας τα λαμπρά παλικάρια και στολίζοντας τα μαλλιά τους με στέφανα δόξης.

Μέγας ιεράρχης εδώ είναι ο Κωνσταντίνος Κανάρης, ο Ψαρριανός που συμπύκνωσε σε μια μόνο γραμμή όλη την πεμπτουσία της ψυχής του ελληνικού πνεύματος μέσα στους αιώνες, όταν απάντησε στους εύλογους φόβους και στα όνειρα για το μέλλον του μονολογώντας ήσυχα «βρε Κωνσταντή, έτσι κι αλλιώς θα πεθάνεις!», και κάνοντας το σταυρό του όρμησε να κατακάψει την τουρκική παρουσία στο Αιγαίο.

Επιτρέψτε μου κι εμένα να ευχαριστήσω τον Θεό που μου έκανε τη χάρη να έλθω στα αγιασμένα τούτα χώματα, να τιμήσω τον Κανάρη, τους άλλους πυρπολητές των Ψαρρών, κι όλους τους προπάτορές σας, που με τη θυσία τους, με τον αφανισμό τους, έδωσαν στην Ελλάδα το στεφάνι της Λευτεριάς. Και παρακαλώ πολύ να μείνουμε όλοι όρθιοι επί ένα λεπτό, καταθέτοντας στη μνήμη τους ως μαρτυρία αφάτου τιμής τη σιωπή μας.

Άπειρος είναι ο αριθμός των Ελλήνων που έχουν μιλήσει με το ίδιο θέμα. Καθηγητές όλων των βαθμίδων, λόγιοι, πολιτικοί, άρχοντες της τοπικής αυτοδιοίκησης, έχουν μιλήσει για το ΄21. Και συνήθως, μας λέγουν πόσο μέγας υπήρξεν ο αγών, πόσο σπουδαίος ο λαός μας, πόσο όλα έγιναν άψογα.

Μιλώντας για το ΄21 θέλουμε να μένουμε προσκολλημένοι στον έπαινο, και αρνούμεθα να στρέψουμε το βλέμμα στην προβληματική. Κλείνουμε τα μάτια και τ΄ αυτιά μας μπροστά σε ό,τι θα μπορούσε να είναι όχι θριαμβολογία αλλά έλεγχος. Νομίζουμε πως αρκούν στους ήρωες τα μεγάλα μας λόγια και τα στεφάνια που καταθέτουμε. Δεν θέλουμε να νιώσουμε ότι η μόνη τιμή προς τους ήρωες, η μόνη αναγνώριση τη θυσίας τους, είναι όχι μόνον η μνήμη μας αλλά κυρίως η πράξη μας.

Αισθάνομαι όμως ότι εδώ στα Ψαρρά, τόπον ιερόν όπου αρχίζω τις ομιλίες μου εις τιμήν του Αγώνα, θα πρέπει όλους να μας καλέσω σε μιαν άσκηση αυτογνωσίας.

Θέλω να τολμήσουμε εδώ, μαζί, να δούμε την αδιαφορία μας για το ΄21. Πόσοι, αλήθεια, από τους σημερινούς Έλληνες συγκινούμεθα με τη θύμηση του; Πόσοι κατανοούμε το μήνυμά του και πόσοι νιώθουμε ότι η ζωή μας πρέπει νάναι σύμφωνη με το πνεύμα του;

Εκτός όμως από την αδιαφορία, υπάρχει και η άγνοια. Γνωρίζουμε όλοι ότι τα Ελληνόπουλα σήμερα στα σχολεία τους ελάχιστα μαθαίνουν για το ΄21, ελάχιστα έχουν συναίσθηση πόσο αίμα και πόσο βαθύ πόνο έχει μέσα του αυτό το σύμβολο που λέγεται σημαία, και που πολύ συχνά αντιμετωπίζεται σαν ένα κοινό πανί. Πολλές φορές αποκτούμε την εντύπωση ότι και σε ξένη χώρα να ζούσαν τα παιδιά μας, περίπου τα ίδια θα μάθαιναν. Και τα ξένα παιδιά, άλλωστε, που πηγαίνουν στο σχολείο με τα Ελληνόπουλα, δεν αισθάνονται πως αυτά δεν μετέχουν αυτής της κληρονομιάς.

Έχουμε μάθει να ρίχνουμε σε τρίτους τις ευθύνες, να λέμε ότι φταίει το υπουργείο Παιδείας γι αυτό, ή ότι φταίνε οι δάσκαλοι. Κι όμως, εμείς είμαστε οι υπεύθυνοι, εμείς έχουμε δημιουργήσει αυτή την αποξένωση από τα ιερά και τα όσια του Γένους, δικοί μας είναι οι δάσκαλοι, δικό μας και το υπουργείο.

Εμείς βλέπουμε απαθείς και με ψευδοκατανόηση την πλήρη διάλυση της οικογένειάς μας – πως να μας ξυπνήσει από το λήθαργο η Τζαβέλενα; Εμείς έχουμε αφεθεί να πέσουμε μέσα στη γλυκειά δίνη του καταναλωτισμού – τί θάχαν να μας πουν για την τηλεόρασή μας οι μπουρλοτιέρηδες; Εμείς ζητάμε από τα σχολειά να μη τα κουράζουν τα παιδιά μας – θα τα εξοντώνουμε λοιπόν στην κούραση τα παιδιά μιλώντας τους για πατρίδα και ανδρεία;

Έχουμε φτιάξει μια κοινωνία που μοιάζει θερμοκήπιο του κακού. Κάθε σκηνοθετίσκος μπορεί να γελοιοποιεί από την τηλεόραση την αγάπη στην πατρίδα και την πίστη στον Θεό, κι εμείς τα βλέπουμε αυτά ξαπλωμένοι στις άνετες πολυθρόνες μας και γελάμε. Διασκεδάζουμε βλέποντας να γελοιοποιούνται οι ήρωες, να εξευτελίζονται αυτοί που πλήρωσαν με αίμα και φρίκη το δικαίωμά μας να καθόμαστε μπροστά σε τηλεόραση. Χωρίς καμιά συναίσθηση ντροπής και ευθύνης, χάσκουμε ηλιθίως βλέποντας τον εσκεμμένο και ασταμάτητο διασυρμό της πατρίδας και της πίστης.

Έχουμε φτιάξει μια παιδεία όπου η αγάπη στην πατρίδα θεωρείται φασισμός, και η προσευχή των μαθητών είναι πέντε τελετουργικές φράσεις χωρίς νόημα. Έχουμε αναθέσει την παιδαγωγία του παιδιού στην τηλεόραση. Κι εκείνη βέβαια μας πληρώνει, διδάσκοντας το παιδί μας ότι οι μόνες αληθινές αρετές είναι το κυνήγι του χρήματος, το κυνήγι της σάρκας, και το κυνήγι της πρόσκαιρης λάμψης.

Ας μου επιτραπεί να μνημονεύσω τον Γεώργιο Πολίτη. Δεν σας κακίζω που δεν θυμάστε αυτό το μικρό ναυτάκι στο πλοίο του Μιαούλη. Ήταν η αιγυπτιακή αρμάδα μαζεμένη στη Μεθώνη και πήγε ο Μιαούλης να την καταστρέψει. Είχε μαζί του δυό σπουδαίους μπουρλοτιέρηδες, τον Πιπίνο και τον Ραφαλιά. Μα κανείς τους δεν τόλμησε να μπεί μέσα στο λιμάνι και να κολλήσει το πυρπολικό του στα πλοία του Μπραϊμ πασά. Ο Μιαούλης παρακάλεσε, ικέτεψε, απείλησε, αλλά τούλεγαν οι μπουρλοτιέρηδες πως αδύνατο ήταν να πετύχει. Ο Μιαούλης έμεινε μόνος να περπατά πάνω κάτω στην κουβέρτα του πλοίου του. Τότε, το μικρό ναυτάκι, ο Γιώργος Πολίτης, παρουσιάζεται μπρος του και του λέει:

- Δώσε μου το μπουρλότο του Ραφαλιά, θα πάω εγώ.

- Τ’ είσαι σύ ρε; Βρυχάται ο Μιαούλης. Είσαι καλύτερος καπετάνιος και ξέρεις τη δουλειά;

- Όχι, μα τι έχει να κάνει; απαντά σεμνά το ναυτάκι. Μια φορά, θα γίνει η δουλειά. Δίνω υπόσκεσι.

- Νιώθεις που θα πας μπρέ; ρωτά ο ναύαρχος. Θα πας να σκοτωθείς!

- Ό,τι πει ο θεός, ναύαρχε. Εκείνος ό,τι πεί.

Αυτή ήταν η απάντηση του μικρού. Και πήρε το μπουρλότο. Το μικρό ναυτάκι, δεκαοχτώ χρονών, μπήκε μέσα στο λιμάνι. Τον ακολούθησαν αμέσως οι άλλοι, γιατί ντράπηκαν που νιούτσικο παλικάρι πήγαινε μόνο του στα σαγόνια του θανάτου. Κι έγινε έτσι το θαύμα της καταστροφής του φοβερού αιγυπτιακού στόλου.

Θέλω να βάλετε το χέρι στην καρδιά, και να ρωτήσετε όλους τους Έλληνες: ποιά τηλεόραση θα χυτεύσει την ψυχή του μικρού ναύτη, του Γιώργου Πολίτη; Από ποιό σχολειό θα βγεί αυτό το παιδί σήμερα;

Να σας φέρω ένα πιό κοντινό παράδειγμα. Είπε γέροντας πιά ο Κανάρης σε κάποιους ξένους που τον επισκέφθηκαν να τον τιμήσουν: «Ευχαριστώ τον Θεό που επέτρεψε σ΄ ένα μικρό ναύτη ενός ελληνικού νησιού από τα πιό μικρά, να κάνει για την πατρίδα του κάτι».

Αυτά τα λόγια, τα χωρίς καμιά καύχηση, καμιά ξιπασιά, είπε ο γέροντας. Κι αναρωτιέμαι, όχι πόσο ήθος πρέπει νάχει εκείνος για να μιλήσει έτσι, αλλά ποιά ποιότητα πρέπει νάχει η κοινωνία για να μπορέσει να ακούσει αυτό το λόγο. Αναρωτιέμαι αν καταλαβαίνουμε όλοι, ότι αυτά τα λόγια, αυτό το ήθος του Κανάρη, είναι ένα ακόμη μπουρλότο ενάντια όχι πια σε τούρκικα καράβια, αλλά στον αθεϊσμό και την αρνησιπατρία της εποχής μας.

Ερχόμενος στα Ψαρρά, στο νησί της υπέρτατης θυσίας, θα ήθελα να φέρω αυτόν τον προβληματισμό μέσα στις ψυχές του λαού μας: δεν τιμούμε αληθινά το ΄21 και τους αγωνιστές, δεν σεβόμεθα τις θυσίες των μυρηκάζοντας με την ευκαιρία επετείων λόγια θαυμασμού.

Δεν τιμούμε τον Θεό κουνώντας την κεφαλή μας και αναγνωρίζοντας ότι ναι, βέβαια, υπάρχει, λες και του κάνουμε τη χάρη να του επιτρέψουμε να υπάρχει. Δεν τιμούμε τον Κύριό μας θαυμάζοντες την αγαθότητά του και συνεχίζοντες τις αμαρτίες μας. Έτσι και τους ήρωες, δεν τους τιμούμε πράγματι παρά μόνον αν μπορούμε να σταθούμε εμπρός τους με ταπεινοφροσύνη, ζητώντας από τον Θεό να μας επιτρέψει να έχουμε πάντοτε στην καρδιά μας το φωτεινό παράδειγμά τους.

Θα ήθελα ο εορτασμός του ΄21 που αποφάσισε η Εκκλησία μας, να μας οδηγήσει όχι σε νέες ομιλίες με παλιό περιεχόμενο, όχι σε μεγαλαυχίες, αλλά σε μιαν επανεξέταση της πορείας μας. Να δούμε μέσα στην ψυχή μας και στην οικογένειά μας τι λάθος έχουμε κάνει, και πως θα πρέπει να το διορθώσουμε.

Αυτό θάναι το μόνο αληθινό στεφάνι μυρτιάς που μπορούμε πράγματι να καταθέσουμε στη μνήμη των αγωνιστών.

Στα τέλη του 19ου αιώνα η Οθωμανική Αυτοκρατορία ήρθε σε συμφωνία με Αυστρογερμανούς επενδυτές για την εγκατάσταση ενός πλέγματος περιφερειακών σιδηροδρομικών γραμμών, που θα συντελούσε στην εύκολη μεταφορά πρώτων υλών και βιομηχανικών προϊόντων. Οι Αυστρογερμανοί προσπαθούσαν να δημιουργήσουν ένα σιδηροδρομικό άξονα Βιέννης – Θεσσαλονίκης μέσω Βοσνίας. Στα πλαίσια αυτά κινήθηκε η πρότασή τους για τη σιδηροδρομική σύνδεση Θεσσαλονίκης – Μοναστηρίου (Μπιτόλια). Οι συζητήσεις κράτησαν περισσότερο από ένα χρόνο και τελικά η εκχώρηση του δικαιώματος κατασκευής και εκμετάλλευσης της γραμμής για 99 έτη ανατέθηκε με αυτοκρατορικό φιρμάνι (27-10-1890) στην Deutsche Bank του Βερολίνου, η δε συμφωνία υπογράφηκε στις 28-10-1890.
Οι όροι της προέβλεπαν υποβολή οριστικής μελέτης του πρώτου τμήματος της γραμμής (Θεσσαλονίκη – Βέροια) μέσα σε έξι (6) μήνες από την υπογραφή της συμφωνίας και έναρξη των εργασιών εκτέλεσης σε δεκαπέντε (15) μήνες. Η αποπεράτωση του συνολικού μήκους της γραμμής έπρεπε να γίνει σε τρισήμισυ χρόνια το αργότερο και ο σταδιακός έλεγχος της καλής εκτέλεσης των όρων της σύμβασης θα γινόταν από επιτροπή, που θα όριζε το οθωμανικό δημόσιο. Για την κατασκευή συμφωνήθηκε να χρησιμοποιηθεί γραμμή πλάτους 144 εκατοστών – αντί της στενής των 100 εκ.- παρ’ όλη την οικονομική επιβάρυνση στο σύνολο του δικτύου, με κριτήριο τη μελλοντική σύνδεση με το ευρωπαϊκό δίκτυο.
Το μέσο κόστος κατασκευής ορίστηκε με βάση την προμελέτη σε 113.000 φρ. ανά χιλιόμετρο γραμμής, ποσό που περιλάμβανε όλα τα έξοδα μελέτης, σύνταξης σχεδίων εφαρμογής, απαλλοτριώσεις εδαφών, κατασκευή του δικτύου και των σταθμών, προμήθεια ακινήτου και σταθερού υλικού, τηλεγραφικές εγκαταστάσεις και έργα υποδομής.
Η εκτέλεση των εργασιών, που ήταν δύσκολη εξαιτίας της γεωμορφολογίας της περιοχής και των κλιματολογικών συνθηκών, απαίτησε την πραγματοποίηση αρκετών εξειδικευμένων τεχνικών έργων. Το «στρώσιμο» της γραμμής ξεκίνησε από τη Θεσσαλονίκη. Από το 28,8 χλμ μέχρι το σταθμό της Αλεξάνδρειας (Guida) στο 44,1 χλμ. κατασκευάστηκαν τρείς γέφυρες, από τις οποίες η μία είχε άνοιγμα 72 μ., πάνω από τον ποταμό Λουδία (Καρά Ασμάκ). Από το 44,1 χλμ μέχρι το σταθμό της Βέροιας (Καραφέρια) στο 67,5 χλμ, δώδεκα μικρές γέφυρες συνολικού ανοίγματος 200 μ. περίπου. Από το 67,5 χλμ. μέχρι το σταθμό της Νάουσας (Άγουστος) στο 79,1 χλμ., τρείς μικρές γέφυρες.
Η εταιρία ανέλαβε επίσης την κατασκευή των κτιρίων όλων των σταθμών εκτός από της Θεσσαλονίκης. Οι εξυπηρετούμενοι σταθμοί ήταν στη Θεσσαλονίκη, Σίνδο (Τεκελή), ΄Αδενδρο (Κιρτζαλάρ), Αλεξάνδρεια (Γιδάς), Βέροια (Καραφέρια), Νάουσα (Άγουστος), Σκύδρα (Βερτεκόπ).
Για την εγκατάσταση της γραμμής, η κατασκευάστρια εταιρία υποχρεώθηκε να απαλλοτριώσει τα εδάφη απ’ όπου θα περνούσε η χάραξη, καταβάλλοντας αποζημίωση στους γαιοκτήμονες μέχρι 6,67 χρυσά πιάστρα το τετραγωνικό μέτρο. Όμως κατά το δεύτερο έτος κατασκευής (1892) οι τιμές που ζητήθηκαν από τους γαιοκτήμονες ήταν διπλάσιες και μερικές φορές τριπλάσιες από τα αρχικά μεγέθη.
Η εκμετάλλευση του σιδηρόδρομου ανατέθηκε στην «Compagnie d’ Exploitation des Chemins de fer orientaux», που ανέλαβε και την καταβολή όλων των εξόδων λειτουργίας.
Το πρώτο τμήμα της γραμμής, μήκους 97 χλμ, κάλυψε την απόσταση Θεσσαλονίκη – Σκύδρα (Βερτεκόπ) και εγκαινιάσθηκε στις 9 Δεκεμβρίου 1892 με ιδιαίτερη επισημότητα και δόθηκε για εκμετάλλευση.
Από τη Θεσσαλονίκη αναχωρούσε καθημερινά η αμαξοστοιχία στις 06.50 κι έφθανε στις 08.00 στο Κερτζαλάρ, στις 08.39 στο Γκουίντα (Αλεξάνδρεια), στις 09.41 στην Καραφέρια, στις 10.12 στην Άγουστος (Νάουσα) και στις 10.49 στο Βερτεκόπ. Από κει αναχωρούσε η αμαξοστοιχία για τη Θεσσαλονίκη στις 12.19 κι έφθανε στις 12.52 στην Άγουστος, στις 13.28 στην Καραφέρια, στις 14.25 στο Γκουίντα, στις 15.04 στο Κερτζαλάρ και στις 16.09 στη Θεσσαλονίκη.
Η λειτουργία του θεωρήθηκε ενδεικτική της όλης μετέπειτα εξελικτικής πορείας του τοπικού αυτού δικτύου και αναλύθηκε με μεγάλη λεπτομέρεια από το Στατιστικό Τμήμα του Γραφείου Κινήσεως. Τα ενθαρρυντικά πορίσματα της έκθεσης ισολογισμού 1893 που έδειξαν διακίνηση 43.555 επιβατών, 21.564 τόνων εμπορευμάτων, έσοδα 4.617,62 χρυσών φράγκων ανά χλμ. και έξοδα 3.123,59 χρυσών φράγκων ανά χλμ., ενθάρρυναν το διοικητικό συμβούλιο, που επιτάχυνε τη διαδικασία εκτέλεσης των έργων από Σκύδρα έως Μοναστήρι το 1894.